محسن جابرى عربلو
39
فرهنگ اصطلاحات فقه اسلامى ( در باب معاملات ) ( فارسى )
و اجير وحد ( به فتح حاء ) خوانند و از وحد واحد در نظر گيرند يعنى اجير يگانه مستأجر « 1 » . اجير مشترك اجيرى است كه انجام عملى را متعهد مىشود در مدت معين ولى بدون تعهد مباشرت يا با تعهد أخير ولى بدون تعيين مدت يا بدون مدت هيچيك از آنها « 2 » . و به عبارت ديگر اجير مشترك شخصى است كه عملى را در ذمه تقبل و تعهد مىنمايد مانند خياط يا در يك زمان أجير اشخاص متعدد مىگردد و براى عامهء مردم كار مىكند « 3 » . و به همين جهت او را مشترك نامند يعنى چون منافع وى به شخص معينى اختصاص نداشته و حق دارد در يك زمان أجير چند مستأجر گردد و مشترك المنافع باشد نه آنكه بالفعل منافع و اعمال وى مشترك بين مستأجر و شخص ديگر است بلكه از جهت امكان اشتراك شرعا « 4 » . ليكن در مسالك و حدائق مىنويسد : اولى و أحسن آن است كه اين نوع را اجير مطلق بناميم زيرا آن در مقابل خاص مىباشد و غرض از خاص مقيد است به دليلى كه قبلا گفتيم و بهطور كلى مطلق در برابر مقيد قرار مىگيرد بدان سبب بهتر است كه آن را مطلق بگوييم « 5 » . احتكار جمع طعام و حبس آن به انتظار قحط و براى گران شدن است و حكره ( به ضم حاء ) اسم مصدر مىباشد « 6 » .
--> ( 1 ) . مغنى المحتاج ج 2 ، ص 352 . تذكرة الفقهاء ج 2 ، ص 318 ، اللباب فى شرح الكتاب ( ميدانى حنفى ) ج 2 ، ص 42 ، كشاف اصطلاحات الفنون ج 1 ، ص 75 . ( 2 ) . حدائق الناضره ج 8 ، ص 414 ، مسالك الافهام ج 2 كتاب اجاره ، لغتنامهء دهخدا مادهء « أجر » . ( 3 ) . تذكرة الفقهاء ج 2 ، ص 318 ، مغنى المحتاج ج مذكور ، ص مذكور ، اللباب فى شرح الكتاب ج مذكور ، ص مذكور . ( 4 ) . كشاف اصطلاحات الفنون ج مذكور ص مذكور ، تذكرة الفقهاء ج 2 ، ص 318 ، شرح لمعه ج 2 ، ص 7 ، مسالك الافهام ج مذكور كتاب مذكور . ( 5 ) . حدائق الناضره ج مذكور ، ص مذكور ، مسالك الافهام ج مذكور ، ص مذكور . ( 6 ) . لسان العرب مادهء « حكر » ، حدائق الناضره ج 8 ، ص 13 . تعريفات ( جرجانى ) ، ص 6 ، شرح لمعه ج 1 ، ص 255 ، موسوعه جمال عبد الناصر ج 3 ، ص 195 ، قاموس مادهء « حكر » .